Certyfikaty biostymulatorów i polepszaczy gleby — co naprawdę sprawdzić (CE, 2019/1009, 2021/1165)

Oznakowanie CE wg (UE) 2019/1009 mówi, że wykazano zgodność produktu z wymaganiami jego kategorii funkcjonalnej (PFC) oraz z funkcją, którą producent sam zadeklarował. Obejmuje bezpieczeństwo, czystość surowca, stabilność produkcji i tę deklarowaną funkcję. Nie jest natomiast rejestrem działania preparatu. Dlatego pytanie brzmi nie „czy ma CE?”, tylko: w jakiej kategorii i z jaką funkcją deklarowaną?

Jedną rzecz da się przy tym sprawdzić przy dostawie, gołym okiem, bez pytania kogokolwiek. Artykuł 18 ust. 3 rozporządzenia brzmi: „Za oznakowaniem CE podaje się numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej, w przypadku gdy jest to wymagane na podstawie załącznika IV”. Załącznik IV, część I pkt 1.3 lit. c), wyklucza dla biostymulatora PFC 6 moduł A — czyli tę procedurę, w której producent deklaruje zgodność sam, bez udziału jednostki. Jednostka notyfikowana bierze udział w modułach A1, B oraz D1; tak opisuje swoją rolę PCBC, jednostka notyfikowana nr 1434. Ze złożenia tych trzech rzeczy wynika kontrola wykonalna w dwie sekundy: na opakowaniu biostymulatora za znakiem CE powinien stać numer jednostki. Uczciwie o statusie tego zdania — jest ono naszym złożeniem dwóch przepisów i deklaracji jednostki, a nie jednym zdaniem aktu.

Ta sama kontrola nie działa jednak w drugą stronę i tu łatwo skrzywdzić uczciwy produkt. Dla polepszacza gleby wykluczenia z pkt 1.3 nie ma, a pkt 1.1 lit. a) dopuszcza moduł A dla produktów złożonych wyłącznie z pierwotnych surowców lub mieszanin z CMC 1. Brak numeru jednostki przy PFC 3(B) sam w sobie nie jest więc wadą — znaczy tyle, że zgodność wykazano inną, dopuszczalną procedurą. Cyfra jest sygnałem przy biostymulatorze, nie uniwersalnym testem.

Warto też wiedzieć, ile niesie sama litera przy numerze PFC — bo niesie mniej, niż się wydaje. Rozporządzenie definiuje nieorganiczny polepszacz gleby negatywnie, jako „polepszacz gleby inny niż organiczny polepszacz gleby”, i dokładnie tak samo postępuje z biostymulatorem niemikrobiologicznym, czyli „biostymulatorem innym niż biostymulator mikrobiologiczny”. PFC 3(B) i PFC 6(B) mówią zatem, czym produkt nie jest. Treść niesie deklarowana funkcja i to, co stoi na etykiecie.^[1,2]

Zakres kategorii PFC 6 jest w rozporządzeniu wyliczony i zamknięty. Biostymulator to produkt, „którego wyłącznym celem jest poprawa co najmniej jednej z następujących cech rośliny lub ryzosfery rośliny”: efektywności wykorzystania składników pokarmowych, odporności na stres abiotyczny, cech jakościowych albo przyswajalności składników pokarmowych z form trudnodostępnych w glebie lub ryzosferze. Cztery pozycje i ani jednej piątej. Wielkości plonu na tej liście nie ma — „wzrost plonu” nie jest osobną funkcją, którą dałoby się zadeklarować, więc „certyfikat na wzrost plonu” nie istnieje jako kategoria.

Nie znaczy to jednak, że wynik plonowy nie ma wstępu do dokumentu, i tu równie łatwo pomylić się w drugą stronę. Cztery pozycje są listą celów, a nie listą dopuszczonych pomiarów. Jednostka notyfikowana ocenia, czy przedłożone badania uzasadniają zadeklarowaną funkcję — i plon albo obniżona dawka nawozu bywają w tej ocenie przyjęte jako dowód poprawy cech jakościowych, bo to przez nie ta poprawa się ujawnia. Czytając certyfikat, rozdziel zatem dwie rzeczy: która z czterech funkcji jest zadeklarowana i czym została uzasadniona. Pierwsza musi pochodzić z zamkniętej listy; druga pochodzi z badań i bywa znacznie szersza.

Zakres zwęża się jeszcze raz i o tym zapomina się najczęściej: „Biostymulator wywołuje skutki deklarowane na etykiecie dla roślin podanych na etykiecie”. Certyfikat obejmuje więc funkcję ORAZ listę roślin. Którą z czterech cech deklaruje konkretny produkt — także nasz — przeczytasz na jego dokumencie i na etykiecie; skany leżą na stronie certyfikatów i to tam jest właściwe miejsce na tę odpowiedź, a nie w akapicie artykułu.

PFC 3(B): funkcje potwierdzone w certyfikacie: zwiększenie żyzności (naturalna chelatacja), poprawa struktury gruzełkowatej, zwiększenie pojemności wodnej, wpływ na procesy próchnicotwórcze, podwyższenie aktywności biologicznej, stabilizacja pH i buforowanie oraz redukcja mobilności metali ciężkich i toksyn. Jednostka notyfikowana: PCBC nr 1434; stabilność procesu: patent EP3135655.^[1]

Wykaz dla rolnictwa ekologicznego nie stoi obok prawa nawozowego, tylko na nim. Nagłówek załącznika II do (UE) 2021/1165 mówi to wprost: wymienione nawozy, środki poprawiające właściwości gleby i odżywki „mogą być stosowane w produkcji ekologicznej, pod warunkiem że są zgodne z: — odpowiednimi przepisami unijnymi i krajowymi dotyczącymi produktów nawozowych, w szczególności, w stosownych przypadkach, rozporządzeniem (WE) nr 2003/2003 i rozporządzeniem (UE) 2019/1009”. Dwa reżimy piętrzą się więc, zamiast się zastępować — obecność substancji w wykazie nie zwalnia produktu z prawa nawozowego.

Warunek w wykazie dotyczy przy tym metody, a nie substancji — i stoi w dwóch osobnych wierszach, z dwiema różnymi treściami. „Leonardyt (surowy osad organiczny bogaty w kwasy humusowe)” jest dopuszczony „jedynie w przypadku, gdy uzyskiwany jest jako produkt uboczny przemysłu wydobywczego”. Kwasy humusowe i fulwowe — „jedynie w przypadku, gdy uzyskiwane są poprzez sole/roztwory nieorganiczne z wyłączeniem soli amonowych”. Kupujący proszek z surowego leonardytu i kupujący ekstrakt sprawdzają zatem co innego. Oba wpisy przetrwały nowelizację z 2025 r. bez zmian i tak samo brzmią w tekście skonsolidowanym obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.

Dokument EKO musi więc obejmować nie tylko substancję, ale i proces (u nas: fizyczny/hydromechaniczny, CMC 1). Sam akt nie rozstrzyga natomiast, czy proces wyłącznie fizyczny, bez udziału soli, mieści się w tym wpisie — to pytanie interpretacyjne rozstrzyga jednostka certyfikująca, wydając świadectwo konkretnemu produktowi, a nie lektura rozporządzenia. Dlatego krajowe świadectwa kwalifikacji porządkują praktykę: w Polsce IUNG-PIB SE/132/2025; w regionie DACH osobna walidacja EASY-CERT (Bio Austria). Szczegóły w artykule o biostymulatorach w rolnictwie ekologicznym.

Na koniec rzecz, która zabiera argument sprzedażowy, a mimo to musi tu stać: żaden certyfikat producenta nie zastępuje zgody Twojej jednostki certyfikującej. Wpis preparatu do planu gospodarstwa i potwierdzenie u niej przed pierwszym zabiegiem jest ostatnim krokiem, nie formalnością.^[3,4]

Dwa adresy działają dziś naprawdę i warto znać różnicę między nimi. Baza NANDO, prowadzona przez Komisję w ramach Single Market Compliance Space, odpowiada na pytanie, czy jednostka o danym numerze istnieje i czy jest notyfikowana do tego rozporządzenia — o pojedynczych certyfikatach nie mówi nic, więc numeru dokumentu w niej nie sprawdzisz. Wykaz IUNG-PIB działa odwrotnie: to datowany PDF, w którym numer świadectwa znajdziesz wprost (nasze SE/132/2025 stoi na stronie 16 wykazu z 15 lipca 2026 r.), za to zestarzeje się bez ostrzeżenia, więc adres czyta się razem z datą.

Dla pozostałych dokumentów nie znaleźliśmy otwartej, przeszukiwalnej listy — i to jest wskazówka praktyczna, a nie zarzut wobec wystawców. Tam, gdzie nie ma czego wpisać w wyszukiwarkę, weryfikacja polega na tym, że prosisz o dokument i potwierdzasz go u wystawcy. Rzetelny dostawca pokazuje go bez ociągania, a niechęć do podania numeru jest odpowiedzią samą w sobie.^[5,6]