Certyfikaty biostymulatorów i polepszaczy gleby — co naprawdę sprawdzić (CE, 2019/1009, 2021/1165)

Oznakowanie CE wg (UE) 2019/1009 mówi, że wykazano zgodność produktu z wymaganiami jego kategorii funkcjonalnej (PFC) oraz z funkcją, którą producent sam zadeklarował. Obejmuje bezpieczeństwo, czystość surowca, stabilność produkcji i tę deklarowaną funkcję. Nie jest natomiast rejestrem działania preparatu. Dlatego pytanie brzmi nie „czy ma CE?”, tylko: w jakiej kategorii i z jaką funkcją deklarowaną?

Jedną rzecz da się przy tym sprawdzić przy dostawie, gołym okiem, bez pytania kogokolwiek. Artykuł 18 ust. 3 rozporządzenia brzmi: „Za oznakowaniem CE podaje się numer identyfikacyjny jednostki notyfikowanej, w przypadku gdy jest to wymagane na podstawie załącznika IV”. Załącznik IV, część I pkt 1.3 lit. c), wyklucza dla biostymulatora PFC 6 moduł A — czyli tę procedurę, w której producent deklaruje zgodność sam, bez udziału jednostki. Jednostka notyfikowana bierze udział w modułach A1, B oraz D1; tak opisuje swoją rolę PCBC, jednostka notyfikowana nr 1434. Ze złożenia tych trzech rzeczy wynika kontrola wykonalna w dwie sekundy: na opakowaniu biostymulatora za znakiem CE powinien stać numer jednostki. Uczciwie o statusie tego zdania — jest ono naszym złożeniem dwóch przepisów i deklaracji jednostki, a nie jednym zdaniem aktu.

Ta sama kontrola nie działa jednak w drugą stronę i tu łatwo skrzywdzić uczciwy produkt. Dla polepszacza gleby wykluczenia z pkt 1.3 nie ma, a pkt 1.1 lit. a) dopuszcza moduł A dla produktów złożonych wyłącznie z pierwotnych surowców lub mieszanin z CMC 1. Brak numeru jednostki przy PFC 3(B) sam w sobie nie jest więc wadą — znaczy tyle, że zgodność wykazano inną, dopuszczalną procedurą. Cyfra jest sygnałem przy biostymulatorze, nie uniwersalnym testem.

Warto też wiedzieć, ile niesie sama litera przy numerze PFC — bo niesie mniej, niż się wydaje. Rozporządzenie definiuje nieorganiczny polepszacz gleby negatywnie, jako „polepszacz gleby inny niż organiczny polepszacz gleby”, i dokładnie tak samo postępuje z biostymulatorem niemikrobiologicznym, czyli „biostymulatorem innym niż biostymulator mikrobiologiczny”. PFC 3(B) i PFC 6(B) mówią zatem, czym produkt nie jest. Treść niesie deklarowana funkcja i to, co stoi na etykiecie.^[1,2]

Zakres kategorii PFC 6 jest w rozporządzeniu wyliczony i zamknięty. Biostymulator to produkt, „którego wyłącznym celem jest poprawa co najmniej jednej z następujących cech rośliny lub ryzosfery rośliny”: efektywności wykorzystania składników pokarmowych, odporności na stres abiotyczny, cech jakościowych albo przyswajalności składników pokarmowych z form trudnodostępnych w glebie lub ryzosferze. Cztery pozycje i ani jednej piątej. Wielkości plonu na tej liście nie ma, więc „certyfikat na wzrost plonu” nie istnieje jako kategoria — a sformułowanie, które tak brzmi, pochodzi z folderu, nie z dokumentu.

Zakres zwęża się jeszcze raz i o tym zapomina się najczęściej: „Biostymulator wywołuje skutki deklarowane na etykiecie dla roślin podanych na etykiecie”. Certyfikat obejmuje więc funkcję ORAZ listę roślin. Którą z czterech cech deklaruje konkretny produkt — także nasz — przeczytasz na jego dokumencie i na etykiecie; skany leżą na stronie certyfikatów i to tam jest właściwe miejsce na tę odpowiedź, a nie w akapicie artykułu.

PFC 3(B): funkcje potwierdzone w certyfikacie: zwiększenie żyzności (naturalna chelatacja), poprawa struktury gruzełkowatej, zwiększenie pojemności wodnej, wpływ na procesy próchnicotwórcze, podwyższenie aktywności biologicznej, stabilizacja pH i buforowanie oraz redukcja mobilności metali ciężkich i toksyn. Jednostka notyfikowana: PCBC nr 1434; stabilność procesu: patent EP3135655.^[1]

Wykaz dla rolnictwa ekologicznego nie stoi obok prawa nawozowego, tylko na nim. Nagłówek załącznika II do (UE) 2021/1165 mówi to wprost: wymienione nawozy, środki poprawiające właściwości gleby i odżywki „mogą być stosowane w produkcji ekologicznej, pod warunkiem że są zgodne z: — odpowiednimi przepisami unijnymi i krajowymi dotyczącymi produktów nawozowych, w szczególności, w stosownych przypadkach, rozporządzeniem (WE) nr 2003/2003 i rozporządzeniem (UE) 2019/1009”. Dwa reżimy piętrzą się więc, zamiast się zastępować — obecność substancji w wykazie nie zwalnia produktu z prawa nawozowego.

Warunek w wykazie dotyczy przy tym metody, a nie substancji — i stoi w dwóch osobnych wierszach, z dwiema różnymi treściami. „Leonardyt (surowy osad organiczny bogaty w kwasy humusowe)” jest dopuszczony „jedynie w przypadku, gdy uzyskiwany jest jako produkt uboczny przemysłu wydobywczego”. Kwasy humusowe i fulwowe — „jedynie w przypadku, gdy uzyskiwane są poprzez sole/roztwory nieorganiczne z wyłączeniem soli amonowych”. Kupujący proszek z surowego leonardytu i kupujący ekstrakt sprawdzają zatem co innego. Oba wpisy przetrwały nowelizację z 2025 r. bez zmian i tak samo brzmią w tekście skonsolidowanym obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.

Dokument EKO musi więc obejmować nie tylko substancję, ale i proces (u nas: fizyczny/hydromechaniczny, CMC 1). Sam akt nie rozstrzyga natomiast, czy proces wyłącznie fizyczny, bez udziału soli, mieści się w tym wpisie — to pytanie interpretacyjne rozstrzyga jednostka certyfikująca, wydając świadectwo konkretnemu produktowi, a nie lektura rozporządzenia. Dlatego krajowe świadectwa kwalifikacji porządkują praktykę: w Polsce IUNG-PIB SE/132/2025; w regionie DACH osobna walidacja EASY-CERT (Bio Austria). Szczegóły w artykule o biostymulatorach w rolnictwie ekologicznym.

Na koniec rzecz, która zabiera argument sprzedażowy, a mimo to musi tu stać: żaden certyfikat producenta nie zastępuje zgody Twojej jednostki certyfikującej. Wpis preparatu do planu gospodarstwa i potwierdzenie u niej przed pierwszym zabiegiem jest ostatnim krokiem, nie formalnością.^[3,4]

Dwa adresy działają dziś naprawdę i warto znać różnicę między nimi. Baza NANDO, prowadzona przez Komisję w ramach Single Market Compliance Space, odpowiada na pytanie, czy jednostka o danym numerze istnieje i czy jest notyfikowana do tego rozporządzenia — o pojedynczych certyfikatach nie mówi nic, więc numeru dokumentu w niej nie sprawdzisz. Wykaz IUNG-PIB działa odwrotnie: to datowany PDF, w którym numer świadectwa znajdziesz wprost (nasze SE/132/2025 stoi na stronie 16 wykazu z 15 lipca 2026 r.), za to zestarzeje się bez ostrzeżenia, więc adres czyta się razem z datą.

Dla pozostałych dokumentów nie znaleźliśmy otwartej, przeszukiwalnej listy — i to jest wskazówka praktyczna, a nie zarzut wobec wystawców. Tam, gdzie nie ma czego wpisać w wyszukiwarkę, weryfikacja polega na tym, że prosisz o dokument i potwierdzasz go u wystawcy. Rzetelny dostawca pokazuje go bez ociągania, a niechęć do podania numeru jest odpowiedzią samą w sobie.^[5,6]